بافت فرش در شهرهای مختلف ایران صورت می گیرد، این صنعت دستی هنر ایرانی را به جهانیان معرفی می کند. فرش در شهرهای تبریز، همدان، بیجار، کرمان، کاشان، اردبیل، تهران، استان مرکزی، خراسان، یزد، کردستان و سراب بافته می شود. با کمی تحقیق در حوزه فرش و زمان شکوفایی آن می توان به دوره صفویه رسید ، دوره ای که اصفهان و تبریز پایتخت صفویان ومیزبان هنر با شکوه قالی بافی می شود.

بافت فرش در اصفهان

هنر قالی بافی در اصفهان در کنار سایر هنرهای دستی زیبای اصفهان همیشه و پر رنگ درخشیده است. اصفهان در استفاده از رنگ های طبیعی در فرش های خود پیشتاز است و گیاهان رنگ زا به ویژه روناس در این شهر کشت می شود. این رنگ ها در کنار الیاف پشمی مواد اولیه موجود در فرش ها به کار می روند، البته اکنون  دیگر رنگ های کرومی به کمک این حوزه آمدند.

فرش اصفهان

فرش های اصفهان از گره فارسی استفاده می کنند و گره تقلبی نظیر جفتی در آن ها وجود دارد ، طرح های بسیار زیبایی نظیر شاه عباسی، درختی حیواندار، لچک و ترنج و اسلیمی لچک و ترنج … به چشم می خورد، به طور معمول فرش های اصفهان زمینه های قرمز، بژ، سرمه ای، فیروزه ای و کرم هستند.

بافت فرش در آذربایجان

استان آذربایجان با وجود دو قسمت شرقی و غربی، عمدتا داری نمونه های بیشتری در سمت آذربایجان شرقی می باشد. اما اگر بخواهیم نقاط مختلف آذربایجان شرقی را مورد بررسی قرار دهیم شاهد نقاط متعدد قالی بافی در این استان خواهیم بود، در شهرهای تبریز، هریس، میانه، سراب، مراغه، خوی، مرند، مشکین شهر، اهر قالی بافی به طور تخصصی انجام می شود. اینک تبریز از سوی شورای جهانی صنایع دستی به عنوان « شهر جهانی بافت فرش » نامیده شده است. بافندگان این حرفه بسیار متبحر و حرفه ای با سرعت بالا حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار در روز گره می زنند. فرش های ۲۰ گره و ۷۰ گره و حتی بالاتر توسط این بافندگان ماهر بافته و خلق می شود. طرح فرش های تبریز شامل: طرح مستوفی، نقش ماهی، گلستانی، هراتی ، اسلیمی ترنج دار، اسلیمی لچک دار می شود.

بافت فرش در خراسان

از نقاط مهم بافت فرش در این استان می توان به مشهد، بیرجند، قائن ، سبزوار و قوجان اشاره کرد. اگر چه بافت فرش در خراسان دارای تنوع رنگی نیست، اما رنگ های طبیعی در آن ها به کار می رود. تجار تبریز برای افزایش صادرات فرش با تاسیس کارگاه های بزرگ و کوچک در شهرهای مختلف اقدام به بافت فرش های دستبافت نمودند. بافت فرش در مشهد هم به همین طریق آغاز شد و از این رو تاریخ قالی بافی در مشهد بیشتر از ۱۵۰ سال تجاوز نمی کند. اما در دوره ای فرش های مشهد به چنان محبوبتی دست یافت که فرش های بی شماری از ایران صادر شدند. و در ادامه به دلیل صیقل دادن بیش از حد تارو پود موجود در فرش که موجب کاهش طول عمر محصول می شد فرش مشهد دچار افت شد.

بافت فرش در کاشان

بافت فرش در کاشان به یازدهم هجری باز می گردد. و با توجه به زیبایی و سبک و طرح فاخر آن بی شک یکی از بهترین های تاریخی است. فرش کاشان مرکز بافت فرش درباری بوده است که توسط شاه عباس پایه گذاری شده است. از قدیم نوعی فرش زربافت و نقره بافت در این محل بافته می شده که به نام قالی شاه عباس معروف بوده است.

فرش کاشان

البته گروه دیگری از فرش های لهستانی بوده که در این محل بافته شده و دارای رنگبندی سفارشی است. طرح های فرش کاشان عموما طرح های گرفت و گیر و شکارگاه بوده است. و از مهم ترین نکته نگذریم که شهر کاشان توسط یونسکو در سال ۱۳۹۳ به عنوان پایتخت فرش جهان معرفی شد.

 همدان

همدان در بافت فرش های خود به طور ویژه از گره ترکی استفاده می کند و در زمینه سرمه ای، قرمز و بژ بافته می شوند. فرش های این شهر اکثرا از رنگ های طبیعی استفاده می کنند که نوعی مزیت برای این محصولات محسوب می شود. در نقاط مختلفی از همدان نطیر کبودر آهنگ، ملایر، نهاوند، درگزین و مهربان قالی بافی به طور جدی انجام می شود.

فرش همدان

از مزیت های مهم فرش های همدان می توان به ارزان بودن این محصولات اشاره کرد. قالی های همدان بسیار سنگین و اکثرا  یک پوده با ریشه های بلند و پر پشم و گوشت و با دوام هستند. امروزه فرش های همدان با نام تجاری قالی های اکباتانی با همان نام هگمتانه قدیم  به کشورهای دیگر صادر می شوند.

کرمان

شاید اگر بخواهیم به گذشته قالی بافی در شهر کرمان نگاه کنیم شال بافی را از مشاغل اصلی کرمانیان ببینیم. که به دلیل رکود در شال بافی، بافندگان این حوزه به سوی قالی بافی روی آوررده اند. فرش های شهر کرمان دو پوده و در پاره ای از موارد سه پوده و با گره فارسی هستند. رشد چشمگیر بافت گره های تقلبی جفتی و کمانشی به مرور در حال کاستن از اصالت قالی کرمان می کند. طرح های زیبای شاه عباسی طره دار، گلدانی، اسلیمی لچک و ترنج و شکارگاه در میان فرش های این فرش می درخشد. شهرهای راور، رفسنجان و ماهان از دیگر مراکز قالی بافی در شهر کرمان می باشند. به طور کلی فرش های این شهر در زمینه های رنگی لاکی، قرمز، آبی سرمه ای، سبز روشن و بژ بافته می شود. البته فرش های استان مرکزی، تهران، بیجار، یزد از سایر فرش های موجود در کشور پهناور ایران است.