اقتصاد فرش چه در نوع سنتی و چه در نوع مدرن خود، چه در روستاها و یا شهرهای بزرگ ایران منبع درآمدی برای کسب روزی حلال و چرخاندن چرخ زندگی ایرانیان بوده است. این مهم به دلیل آن که زنان و مردان ایرانی دوشادوش در کنار یکدیگر گره به گره قالی را می بافتند و نقش را بر فرش می زدند مورد توجه قرار می گرفته است. در این مطلب قصد داریم که علاوه بر صحبت کردن درباره اقتصاد فرش، نکات مهم دیگر از تحریم ها و تهدیدهای این هنر دیرینه، علت تضعیف اقتصاد فرش و سایر مسائل تاثیر گذار بر این حوزه برای شما عزیزان سخن به میان آوریم. لطفا با ما همراه باشید.

اقتصاد فرش در گذشته ایران

اگر به سال ها قبل باز گردیم و تاثیر و رونق فرش بافی را بر زندگی حاکم بر نیاکانمان بررسی کنیم خواهیم یافت که در دوره های متعددی ایران شاهد درخشش این هنر دیرینه بوده است. افزایش کارگاه های قالی بافی ، تولید و صادرات فرش از جمله مسائلی بوده است که بخش عمده ای از مخارج ایرانیان و به ویژه روستاییان را تامین می کرده است. به طوری که در دوره هایی نظیر صفویه که از معدود ادوار تاریخی بوده است که تا این حد به قالی بافی و هنر فرش  توجه می شده است، اقتصاد فرش پر سود و پر بازده بوده است. این سود دهی و توجه تا بدان جا بود که در این دوره شاه هند هنر فرش بافی را از ایران به ارمغان برد و فرش بافی در هندوستان نیز آغاز شد. در این دوره تاریخی نمونه های بارزی از قالی بافی با ذکر نام قالی بافان و گاها بدون ذکر نام آن ها میراثی برای ایرانیان شد. در ادامه به مسائل اقتصاد فعلی فرش خواهیم پرداخت.

تاثیر نرخ ارز بر اقتصاد فرش

تاثیر نرخ ارز بر اقتصاد فرش تا بدان جا است که یا تغییر نرخ ارز و با افزایش یک درصدی آن به میزان تقریبی پنج دهم درصد صادرات فرش افزایش می یابد. از این رو می توانیم به این نکته برسیم که فرش تحت تاثیر عوامل بسیاری است که نه تنها رنج و مشقت بافندگان را بیشتر می کند بلکه روح لطیف آن ها را نیز آزرده خاطر می کند.

تاثیر تحریم ایران بر اقتصاد فرش

تحریم های ایران در سال های اخیر ضربه بزرگی بر این فعالیت ها زده است که این خود نادیده گرفتن حقوق بسیاری از بافندگان ایرانی است که جز بافندگی شغلی برای ارتزاق خود و خانواده ندارند. تحریم های ایران باعث شده است که صادرات فرش به شکل چشم گیری کاهش یابد تا به آن جا که بافندگان فرش رغبتی برای ارائه این هنر و سنت دیرینه  نداشته باشند. البته پشتکار ایرانیان و علاقه به این هنر زیبای کاربردی و تزیینی قابل ستایش است زیرا با هر تاثیر بزرگ و کوچکی این کالای زیبا و لوکس را تا این دوره از تاریخ حفظ کردند و برای آیندگان به زبان تصویر و هنر صحبت می کنند. به طوری که اگر حتی قرن های زیادی از این دوره تاریخی فاصله بگیریم و دیگر سخنی از این تحریم ها نباشد همچنان هنر فرش در آینده همانند تاجی بر سر ایرانیان خواهد درخشید.

تاثیر در آمد نفتی

در آمد نفتی تاثیر منفی بر اقتصاد فرش دارد به طوری که  افزایش یک درصدی درآمد نفتی کاهش ۰.۴ درصدی صادرات فرش را به دنبال خواهد داشت. عوامل اثر گذار زیادی بر روی فرش، این بخش از اقتصاد کشور را به چالش می کشاند. در آمد نفتی بر اقتصاد فرش هم یکی از این مسائل اثر گذار است.

تهدیدهای این حوزه

یکی دیگر از مسائلی که در حوزه اقتصاد فرش قابل توجه است این است که علت کاهش صادرات فرش کم شدن در آمد سرانه کشورهای دیگر نیست بلکه می توان به این نکته رسید شاید آن ها کف پوش دیگری را جایگزین فرش دستبافت ایرانی کرده اند. فرش های دستبافت ایرانی اگرچه کف پوش ارزان و مورد احترامی برای ایرانیان است اما کالایی لوکس و گران قیمتی برای کشورهای وارد کننده تلقی می شود که به راحتی با جایگزین کردن کالاهایی مشابه آن را به صرفه تر می بینند.

عوامل مثبت در اقتصاد فرش ایران

گاهی افزایش نرخ ارز برخی از کشورهایی که فرش های دستبافت ایرانی را به کشور خود وارد می کنند نظیر  آلمان، ایتالیا و سویس بر روی بازار فرش ایران تاثیر مثبتی دارند و صادرات فرش های ایرانی را افزایش می دهند.

میزان صادرات فعلی

از کل فرش هایی که در هر سال تولید می شود میزان ۶۰ درصد آن به کشورهای دیگر صادر می شود. این میزان از صادرات فرش در کنار سایر کالاهای دیگر از میران مناسبی است برخوردار است. اما موضوعی که مورد بحث است این است که این میزان از صادرات در اقتصاد فرش ایران در حال کاهش است و باید به طور جدی تری بررسی شود.

نتیجه گیری

صادرات فرش طی دهه های اخیر تحت تاثیر موارد زیادی مورد ظلم واقع شده است، به طوری که با وجود حفظ رتبه بزرگترین صادر کننده فرش بیش از پیش صادرات این کالای زیبا و گران قیمت کاهش یافته است. چیزی که این نتیجه گیری را برای ما واضح و نمایان می کند این است که صادرات فرش به نسبت صادرات سایر کالاهای ملی به شدت رو به افت بوده است. این نتیجه گیری و توجه به عوامل موثر بر تضعیف اقتصاد فرش شاید بتواند کمک رو به رشدی بر این کالای آنتیک و دیرینه داشته باشد و بخشی از مشکلات بافندگان ایرانی که مربوط به حوزه فروش و اقتصاد فرش است تغییر دهد.